Toplumsallaşma, Toplumsal degişme nedir?

Bir toplum kendisine katılan bireylerden toplumun yapısını doğru olarak kavramalarını, kendi rollerinin neler olduğunu ve kendilerinden nelerin beklendiğini öğrenmelerini, toplumsal yapıda ve kurumlarda yer almalarını, toplumun etkin bir üyesi olmalarını bekler.

Bunlar için bireyin diğer insanlarla diğer insanlarla ilişki kurması, bazı bilgileri, davranış kalıplarını, toplumun değer yargılarını öğrenmesi gerekir.

Bunun için insanların diğer insanlarla ortak simgeleri kullanmaları gerekir. Bu ortak simgelerin en önemlisi sözcüklerdir. Tüm bu etkinliklerin sonucunda insan içinde yaşadığı toplumun bir üyesi durumuna gelir.

Toplumsallaşma süreci bireyin salt biyolojik bir varlık olmaktan çıkıp belli bir topluma bütünleştirilmesi sürecidir.

Aynı zamanda bir bireyin içinde yaşadığı toplumun kültürünü öğrenmesi ve benimsemesidir.

Uygun davranışları öğrenerek toplumun bir üyesi haline gelmesidir.

Toplumsallaşma süreci doğumdan ölüme dek yaşamın her döneminde devam eder, toplumsallaşma ile edinilenler doğuştan değil, sonradan kazanılan  niteliklerdir.

Toplumsallaşma süreci için; belli bir fiziksel ve zihinsel gelişme düzeyine ulaşmış olmak gerekir.

Kültürün öğrenilmesi ile kazanılır.

Toplumsallaşma süreci doğumdan ölüme dek yaşamın her döneminde devam eder, toplumsallaşma ile edinilenler doğuştan değil, sonradan kazanılan  niteliklerdir.

Toplumsallaşma süreci için; belli bir fiziksel ve zihinsel gelişme düzeyine ulaşmış olmak gerekir.

Kültürün öğrenilmesi ile kazanılır.

Toplumsallaşma süreci doğumdan ölüme dek yaşamın her döneminde devam eder, toplumsallaşma ile edinilenler doğuştan değil, sonradan kazanılan  niteliklerdir.

Toplumsaallaşma süreci için; belli bir fiziksel ve zihinsel gelişme düzeyine ulaşmış olmak gerekir.

Kültürün öğrenilmesi ile kazanılır.

Öğrenme önce aile ortamında olur, yaşamın ilk yıllarında taklit yolu ile öğrenilir.

İnsanlar önce anne-babalarını, sonra öğretmenlerini, toplum liderlerini, kendisine göre önemli olan diğer insanları taklit ederek ve bunları yineleyerek toplum yaşamını ve onların  gereklerini öğrenir.

Toplumsallaşma süreci genel olarak bir koşullama sürecidir.

 İnsanlar yaşadıkları toplumun  kültürüne koşullanırlar.

Topluma uygun davranışlar ödüllendirilirken, uygun olmayanlar onaylanmaz veya cezalandırılır. 

Eğitimle insanlara toplumsallaşmayı sağlayan bilgiler, kurallar, davranış kalıpları, değer yargıları sistematik olarak öğretilir.

Arkadaş grupları ve okul çevresi de toplumsallaşma sürecinde önemlidir.

Çocuklar oyun ve okul çağında; arkadaş grupları aracılığıyla; sevmeyi, sevilmeyi, başarı için mücadele etmeyi, paylaşmayı, kavga etmeyi, insan ilişkilerini, rollerini, toplumun beklentilerini, karşı cinsle ilişki kurmayı, otorite ile ilişkilerini düzenlemeyi, iletişim biçimlerini, kurallara uymayı, uyumlu davranışları öğrenirler. 

Kitle iletişim araçlarının  da toplumsallaşma sürecinde önemli yeri vardır.

Meslekler ve mesleksel ilişkiler rol ve sorumluluk gösterme ve davranışları belirlemede etkisi olduğu için önemlidir. Bu ilişkilerde işbirliği, iş bölümü, paylaşma, görev bilinci, başarıya güdüleme de rol oynar.

Toplumsallaşma süreci birden çok alanda aynı zamanda ilerler.

Toplumsallaşmanın amaçları

1- toplumsallaşma süreci bireylere temel davranış kalıplarını öğretir.

2- bireylere rollerini öğretir.

3- bireylerde bazı özlemler yaratır.

4- bireylere bazı beceriler kazandırır, bu becerilerle birey erişkin etkinliklerine katılır, günlük yaşamı kolaylaşır.

Toplumsallaşma ve kişilik

Birey bir toplumun ve o toplumun kültürünün bir parçasıdır.

Bireyin kişilik özelliklerinin gelişmesinde onun dar ya da geniş tüm çevresinin etkisi vardır. Bireyin; cinsel, toplumsal, mesleksel kimliğinin ve kişiliğinin belirlenmesinde toplumun ve kültürün önemi büyüktür.

Toplumsallaşma süreci anne-babalara çocuklarını nasıl eğitmeleri, nasıl davranmaları, onlara neleri aktarmaları gerektiğini öğretir.

Çocukta bunlarla, toplumun kendisinden ne istediğini, kendisini nasıl gördüğünü, neleri onaylayıp, neleri onaylamadığını öğrenir. Bunları değerlendirir, kendince düzenler ve kendi özellikleri olarak çevreye sunar.

Çevreden geribildirim alır.

Tüm bu etkileşimler, kişilik gelişiminde önemlidir.

Bu süreçle bireyin fiziksel, ruhsal, toplumsal gereksinimleri karşılandığı gibi birey bu yönlerden belli bir olgunluğa erişir.

 Bu süreç diğer insanların bireyle ilgili duygu, düşünce ve değerlendirmelerini yansıttığı için bireyin kendisini tanımasında da yararlıdır. Böylece düşünce ve davranışlarını gözden geçirme, düzenleme olanağı bulur.

Toplumsal Değişme

Toplumların varlıklarını sürdürebilmeleri için denge ve uyum içinde olmaları gerekir. Dengesizlik ve uyumsuzluk egemen olursa, o toplumun varlığını sürdürmesi tehlikeye girer. Toplumlar değişen kültür ve doğa koşullarında yeni bir denge ve uyum sağlamaya çalışırlar.

Toplumsal değişme; toplumun toplumsal ve kültürel yapısında görülen değişmedir.

Belli toplumsal sistemlerin yapılarında ve işlevlerinde ortaya çıkan önemli değişmelerdir.

Toplumsal değişmenin özellikleri

1- Toplumsal değişme her toplumun değişmez özelliklerindendir.

2- toplumsal değişme toplumların iradesi dışındadır ve kaçınılmazdır, her toplumsal kurum gereksinmelerini ve değişme nedenlerini potansiyel olarak içinde taşır.

3- Toplumsal değişme hem süreklidir, hem de gereklidir. Toplumsal değişme kesintisiz olarak sürer ve toplumların gelişme gösterebilmeleri için gereklidir.

4- Toplumsal değişme süreci toplumlar arasında benzerlikler gösterdiği gibi, toplumların özelliklerine göre farklılıklar da vardır.

5- Toplumsal değişmenin hızı toplumdan topluma göre değişir.

Bazı toplumlarda hızlı, bazılarında yavaştır; bazılarında değişmeye karşı direnç görülürken, bazılarında direnç görülmez.

Toplumsal değişme geleneksel toplumlarda yavaş, endüstriyel toplumlarda daha hızlıdır.

6- Toplumsal değişmenin yönü uzun bir zaman dilimi içinde daima ileriye doğrudur.

Zaman boyutunda değişmede duraklama, geriye gidiş görülse de, toplamı yine ileriye doğrudur.

Bu nedenle, günümüzde toplumsal değişmeyle toplumsal ilerleme eş anlamlı olarak kullanılır.

7- toplumsal değişme sürecine çevre koşullarındaki değişmeler, siyasal, ekonomik, toprak ve kültür istilası gibi etkenler, toplumlar arasındaki kültürel ilişkiler etki eder.

Bilim ve teknolojideki yenilikler de önemlidir.

8- toplumsal değişme sürecinin temelinde insanların maddi, manevi tüm birikimleri yatar.

Sosyoloji nedir, Toplumun özellikleri nelerdir, Toplumsal değişme nedir?

İnsanlar gerek fizyolojik, gerekse ruhsal nedenlerden dolayı bir arada yaşamak zorundadırlar. Birlikte yaşamak daha güvenli, daha doyumlu ve daha anlamlı yaşam sürmek için zorunludur. Zaman içinde insan ilişkilerinin niteliği değişmiştir.

İnsanların bir araya gelmesi ve karşılıklı olarak çeşitli ilişkilerde bulunmaları bir “toplumsal çevre” oluşturmuştur. Bu toplumsal çevrede çeşitli toplumsal olaylar ortaya çıkmaktadır.

Toplumbilim (sosyoloji), insanların toplumsal yaşam koşulları içindeki ilişkilerini, bunların nedenlerini, değişimlerini toplumsal yaşam koşulları içindeki ilişkilerini, bunların nedenlerini, değişmelerini toplumsal bütünlük içinde ve nesnel olarak inceleyen bilimdir.

Toplumbilimin amaçları:

Toplumları yer ve zaman boyutunda, nesnel ve somut koşulları içinde inceleyerek anlamak

Toplumların tarih boyunca geçirdikleri ve geçirmekte oldukları değişmelerin etkenlerini ve doğrultusunu açıklamak

Farklı toplumlarla ilgili açıklamaların benzerliklerinden yola çıkarak genellemelere gitmek

İnsanların toplumsal değişme sürecini etkilemelerine olanak sağlamak

Toplumbilim ayrıca toplumsal kurumları ve insanların bunlarla ilişkilerini de inceler. Aile, hukuk, sağlık, toplumsal tabakalaşma, siyasal örgütlenme, nüfus hareketleri, iş bölümü, dayanışma gibi konuları inceleyerek, bunların birbiriyle ilişkilerini varsa aralarındaki uyuşmazlık nedenlerini ve çözümlerini incelemeyi de amaçlar.

Bir bilim dalı olarak toplumbilim incelemelerini araştırmalarını bilimsel yönteme uygun yürütür. Toplumbilimle doğa bilimleri arasında bazı farklar vardır.

Toplumbilim incelediği insan gruplarını ve toplumu etkiler, doğa bilimleri inceleme yaparken doğa bundan etkilenmez.

Toplumbilimin kuralları ve yasaları doğa bilimindekilere göre daha az kesindir, görelidir.

Toplum doğaya göre daha hızlı değişmeler gösterir.

Toplumbilimin deney yaparak amaçlarını gerçekleştirmesi çok güç hatta bazılarına göre olanaksızdır. Doğa bilimlerinde deney yapmak çok kolaydır.

Toplumbilimci de incelediği toplumun ve kültürün bir üyesi olduğu için, yansız ve önyargısız olması güçtür. Doğa bilimlerinde yansızlık ve önyargısızlık daha olasıdır. Bundan veriler değilse de yorumlar etkilenebilir.

Toplumbilimin Dalları

1-bilgi toplumbilimi

2- ekonomi toplumbilimi

3- siyaset toplumbilimi

4- kent toplumbilimi

5- köy toplumbilimi

6- eğitim toplumbilimi

7- hukuk toplumbilimi

8- din toplumbilimi

9- ahlak toplumbilimi

10- sanayi toplumbilimi

11- sanat toplumbilimi

Toplum, toplumsallaşma, toplumsal değişme

Toplum, başta kendini korumak ve sürdürmek olmak üzere birçok temel çıkarını gerçekleştirmek için işbirliği yapan insanlardan oluşan, göreli bir sürekliliği olan, genellikle belli bir coğrafyasal yeri ve ortak kültürü bulunan, çok ya da az ölçüde kurumlaşmış bir karmaşık ilişkiler bütünüdür.

Toplumun Özellikleri

Toplumlar rastgele ya da gelişigüzel bir araya gelmiş insan yığınları değildir. Geçici olarak bir araya gelen insanlar bir toplum oluşturmazlar.

İnsanın olduğu yerde bir toplum yaşamı vardır, toplum için birden çok insan olmalıdır. 

Toplumların bir yapısı vardır

Toplumlar insanlardan çok daha uzun ömürlüdürler

Toplumun yapısını sürdürebilmesi ve işlevleri için üyeleri ve grupları, örgütleri arasında genellikle işbirliği şeklinde bir ilişki vardır.

Toplumu oluşturan bireylerin toplumda bir statüleri, birbirlerine karşı rolleri ve sorumlulukları vardır. (anne-babalık, öğrenci-öğretmen, kiracı-ev sahibi rolleri gibi) insanlar diğer insanlara karşı sorumluluklar da taşırlar.

Toplumların göreli bir sürekliliği vardır, adı değişmezken bir çok niteliği değişebilir.

Her toplumda belli kurallar, simgeler, kalıplaşmış davranışlar vardır. Bunların içerik ve anlamları her toplumda aynıyken, görünümleri değişir. Selamlaşma gibi.

Toplumların genel özellikleri vardır.

Her toplumun temel amacı varlığını korumak ve sürdürmektir.

Toplumsal yapı: bir toplumu oluşturan örgütleri, kümeleri, kurumları, bunların toplumdaki yerini, işleyişini, birbirleriyle ilişkilerini gösterir.

Bu kavramla, ögeler arasında uyumun olması gerektiği, uyumsuz ögelerin birbiri ile bağdaşamayacağı anlaşılır.

Ağalık düzeniyle sendikalı işçilik, dinsel hukukla kadın-erkek eşitliği, tıbbi uygulamalarla hoca muskası bağdaşmaz.

Temel Toplumsal Değişmeler

1- neslin sürdürülmesi

2-yeni nüfusun toplumlaştırılması

3- yaşamın bir anlamının ve amacının olması

4- mal ve hizmetlerin üretimi ve dağıtımı

5- düzenin korunması

6- işlevlerin karşılıklı bağımlılığı

Toplumsal Kurumlar

Toplumsal kurum; birbirleriyle uyum içinde olan ve bir bütün oluşturan değerlerden, geleneklerden, inançlardan, davranışlardan ve diğer maddi öğelerden oluşmuş; görece sürekli kurallar topluluğudur . Aile, hukuk, siyasal kurumlar, eğitim, din, ekonomi, parlamento, devlet gibi.

Toplumsal kurumlar bir araya gelerek bir toplumsal düzeni oluştururlar. Toplumsal kurumların arasında uyum olmazsa, toplumsal düzensizlik görülür. Örneğin teokratik bir siyasal kurumla laik bir eğitim kurumu bir arada bulunamaz.

Bir toplumsal kurum birbiriyle uyumlu ve bütünleşmiş çok çeşitli kurallarla düzenlenir.

 Bu kurallar topluluğu bir toplumsal kurumun temelini oluşturur.

Bireylerin o toplumsal kurumla ilgili davranışlarını bu kurallar topluluğu belirler.

Örneğin eğitim kurumu; yasa, yönetmelik, gelenek, öğrenci, öğretmen, idareci, okul binası, okul flaması gibi ögelerden oluşur. Eğitim kurumunda kurumlaşan şey; bilgilerin ve davranışların hangilerinin nasıl, kimler tarafından, nerede ne ne zaman verileceğini belirleyen kurallar, yasalar, yönetmelikler ve geleneklerdir.

Toplumsal Kurumların İşleyişi

Toplumsal kurumlar kabaca, bir davranış kuralları bütünü olarak görülebilir.

Toplumsal kurumlar, toplum ve onun içinde bulunduğu nesnel koşullar sonucu ortaya çıkarlar.

 Bir toplumsal kurum bu nesnel koşulları daha belirgin duruma getirmek için oluşturulmuştur.

Toplumsal kurumlar, bir toplumun üyelerinde belli düşünme ve davranış alışkanlıkları ya da kalıpları oluşturarak toplumsal düzeni ve toplumsal uyumu sağlamlaştırır.

Her toplumda belirli ve ortak davranış kalıpları vardır.

Ancak toplumbilim, insanların temel toplumsal gereksinimlerini karşılamaya yönelik olanları inceler.

Örneğin, bayram kutlama, düğün ve cenaze törenleri her toplumda vardır, ama toplumbilimin incelediği toplumsal kurum kavramının içine girmez.

Toplumsal kurumların işleyişinin ögeleri:

Davranış kuralları: resmi (yasalar trafik kuralları gibi) ya da gayrıresmi( ahlak, nezaket kuralları)

Statü: her insanın toplumsal kurumda belli bir yerinin olduğunu gösterir.

Roller: toplumsal kurumlar üyelerine rol ve sorumluluklar verir.

Toplumsal kurumların işlevleri:

Toplumsal kurumlar temel toplumsal işlevleri yerine getirmeye yönelik olarak çalışırlar. Bu kurumlar toplumsal yapıyla yakından ilişkilidir. Toplumsal kurumların temel ve açıkça belirlenmiş işlevleri vardır.

Örneğin eğitim kurumunun amaçları ve işlevleri öğrencilere okuma yazma öğretmek, iyi vatandaş olmalarını sağlamak, onları meslek sahibi yapmaktır.

Açıkça amaçlanmayan ve belirlenmemiş amaçları arasında ise; toplumsallaşma sürecine katkıda bulunmak, yaşıtlarıyla arkadaşlık ilişkilerini geliştirmek, paylaşmayı öğretmek gibi işlevler vardır.